Archive

Tag Archives: ανθρωπογεωγραφια του ποδοσφαιρου

(ένα παλιό αλλα πάντα επίκαιρο κείμενο, που έγραψα το 2006)

To πόστ αυτό είναι κατ’ αρχήν ένας φόρος τιμής στις αναμνήσεις της παιδικής μου ηλικίας. Στις ατελείωτες ώρες που ξόδεψα παίζοντας μπάλα στα πεζοδρόμια και στις πλατείες της Αθήνας, στις μαγικές παιδικές αναμνήσεις των πρώτων επισκέψεων στο γήπεδο (πρώτη φορά ΑΕΚ-Παναθηναϊκος το 1978, 1-0 με γκολ-φαουλ του Νικολούδη αν θυμάμαι καλά), στην αθώα εποχή όπου οι Κυριακές ήταν οι πιο σημαντικές ημέρες της εβδομάδας….

αεκΤο ποστ πιο σωστά, θα έπρεπε να λέγεται ανθρωπογεωγραφία του αθηναϊκου ποδοσφαίρου γιατί με αυτό θα ασχοληθούμε εδώ. Ενα αθηναϊκό ποδόσφαιρο που δυστυχώς, τα τελευταία τουλάχιστο πενήντα χρόνια, κυριαρχείται από τρείς μόλις ομάδες. Τρείς ομάδες τελείως διαφορετικές μεταξύ τους σε ιστορικές καταβολές, νοοτροπία και σύσταση οπαδών….

Παρ’ όλο που είναι “μισητός αντίπαλος”, ο Ολυμπιακός εκπροσωπεί σίγουρα στις μέρες μας την μεγάλη λαϊκή μάζα, ότι παραδοσιακά εκφράζει τον (υπερκομματικό) λαϊκό τσαμπουκά, την δύναμη που αισθάνεται ο απλός καθημερινός άνθρωπος όταν είναι συσπειρωμμένος γύρω από έναν ισχυρό πόλο εξουσίας.

Από την εποχή των θρυλικών Ανδριανόπουλων, ο Ολυμπιακός άρχισε να φλερτάρει με την δύναμη του χρήματος και της εξουσίας. Στην πορεία, το χρήμα έφερε τίτλους, οι πολλοί τίτλοι έφεραν πολλούς νέους οπαδούς, το Καραίσκακη γέμιζε και ο κόσμος εξελίχθηκε σε σημαντικό ρυθμιστή… Το αποκορύφωμα ήλθε βέβαια στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ογδόντα, όταν ο Ολυμπιακός έγινε “εικόνα και ομοίωση” των παπανδρεϊκών λαίκίστικων δογματων: “θεσμός είναι μόνο ο λαός” και “Τσοβόλα δώστα όλα” – αρχικά χρησιμοποιήθηκε για να τα στηρίξει και εν τέλει πέρασαν στο αίμα του…

1986 – Ο σοσιαλιστικός καπιταλιστής Κοσκωτάς κυκλοφορεί με τα εκατομμύρια σε χαρτοσακούλες και εξ-αγοράζει ότι κινείται – διαιτητές, αντιπάλους και βέβαια ποδοσφαιριστές (έλεγε στους παράγοντες του Πανσερραϊκου: “πόσο σας δίνει η ΑΕΚ για το Σαββίδη? είκοσι εκατομμύρια? αντε ρε, πάρτε σαράντα που έχω στην σακούλα και ο παίκτης δικός μου..”) και ο αυθεντικός καπιταλιστής Ανδριανόπουλος κλείνει με το έτσι θέλω(!!) το κέντρο του Πειραιά για να προσκυνήσει ο απλός λαός τον Ντέταρι (όποιος δεν έζησε από κοντά αυτό το ρωμαϊκού τύπου θέαμα έχασε…).

Οταν δε ήλθε η κατάρρευση, η δεξια πλεον κυβέρνηση βοήθησε την ομάδα να σταθεί στα πόδια της και να βρει τον επόμενο μπαμπα – ο οποίος με την σειρά του εξελίχθηκε σε νέο λαϊκό καπιταλιστή – έξυπνο όμως, άλλου τύπου, εκσυγχρονιστή… Για όποιον έχει ποδοσφαιρικές μνήμες μόνο από το 1985 και μετά, ο Ολυμπιακός έιναι το συνώνυμο της κυβερνητικής εξουσίας…

Η συνεχής λοιπόν τριβή του Ολυμπιακού με το δίπολο χρήματος-εξουσίας, όπως ήταν επόμενο “διάβρωσε” πλήρως και τον μέσο οπαδό της ομάδας. Ο Ολυμπιακός δεν έχει δικαίωμα να χάσει στην Ελλάδα (η Ευρώπη είναι άλλη ιστορία….), εαν αυτό συμβεί θα φταίει ή ο αλήτης διαιτητής, ή ο άχρηστος προπονητής, ή οι πουλημένοι παίκτες – με αυτην την σειρά, ποτέ ο αντίπαλος που έπαιξε καλύτερα (οπως και για κάθε εθνική ήττα ευθύνονται οι κακοί Αμερικάνοι, οι μισητοί Τούρκοι η ή εκάστοτε αντιπολίτευση – ποτέ η κυβέρνηση).

Για τον μέσο οπαδό του Ολυμπιακού επίσης, η ισοπεδωτική επίδειξη δύναμη από την ομάδα του είναι το μεγαλύτερο αφροδισιακό (όπως γράφει και ο μέγας Πανούτσος, “η πιο σημαντική στιγμή στην σύγχρονη Ολυμπιακή μυθολογία είναι το σήκωμα του Αποστολάκη από τον Μητρόπουλο στον αέρα μετά την μεταγραφή του πρώτου στον Παναθηναϊκό”…)

Ενδόμυχα, όλοι ζηλεύουμε λιγότερο ή περισότερο τον Ολμπιακό. Τον χλευάζουμε, τον αποκηρρύσουμε, αλλά όλοι θέλουμε κατά καιρούς να αισθανθούμε “καβάλα στ’ άλογο” ποδοσφαιρικά (και όχι μόνο)….

Ο Παναθηναϊκός από την άλλη ήταν πάντοτε ο εκπρόσωπος της καλής αθηναϊκής κοινωνίας, της αριστοκρατίας – όχι απαραίτητα του χρήματος αλλά σίγουρα της “σνομπαρίας” (που θά ‘λεγε και η Μαντάμ Σουσού!)… Η όποια αστική τάξη αναπτύχθηκε στην χώρα μας νομίζω αναφανδόν τάχθηκε με την ομάδα του τριφυλιού, οι παρεπιδημούντες στην πλατεία Κολωνακίου το εύρισκαν πολύ πιο σίκ να υποστηρίζουν τους πράσινους παρά τους “μαουνιέρηδες” ή τους “πρόσφηγγες”…

Παράλληλα, ο Παναθηναϊκός πάντοτε απολάμβανε τον σεβασμό της εξουσίας, χωρίς όμως να αισθάνεται την ανάγκη να νταλαβερισθεί μαζί της ή να υποκύψει σε χάρες… ο Κοσκωτάς και ο Κόκκαλης εκμεταλλεύθηκαν την δύναμη του Ολυμπιακού για να “βοηθήσουν” κατά καιρούς την πολιτική ηγεσία και να ζητήσουν άλλες χάρες σε αντάλλαγμα, οι Βαρδινογιάννηδες μάλλον ποτε δεν καταδέχτηκαν να το κάνουν αυτό – ισως και ποτέ δεν χρειάστηκε.

Ο Παναθηναϊκός υπέστη μια από τις πιο (συνολικα) καταστροφικές ήττες της νεώτερης ιστορίας του στην Ριζούπολη, γιατί η διοίκηση της ομάδας δεν θέλησε να δείξει ότι φοβάται τον “τσαμπουκαλή” αντίπαλο… (θα είχε αγωνισθεί ο Ολυμπιακός σε αντίστοιχες συνθήκες? αποκλείεται, μέχρι την κυβέρνηση θα μπορούσε να έχει ρίξει…). Και ποιός πλήρωσε την ήττα? …..ή ίδια η ομάδα με την καταστροφική πολιτική εκδίωξης των “λιγόψυχων” παικτών….. Η απόλυτα υπερήφανη αντίδραση, “σκοτώστε με αλλά εγώ δεν πρόκειται να πέσω στο επίπεδο σας”, τυπικά παλαιο-αριστοκρατική….

Μέσα από όλα αυτά, ο κόσμος του παναθηναϊκού διαμόρφωσε μια αλλοπρόσαλλα υπερήφανη νοοτροπία (και δεν μιλώ για τα πολύ νέα παιδιά που μοιραία αναπτύσοουν μια τυπικά ηττοπαθή συμπεριφορά….). Βλέπει κανείς ότι ο κόσμος (και η διοίκηση) του Παναθηναϊκού ποτέ δεν είναι πραγματικά ικανοποιημένος, με τίποτα. Πάιρνει νταμπλ η ομάδα με τον Σουμ και ο προπονητης φεύγει ως λίγος. Αρχίζει η ομάδα να παίζει μπάλα με το Μαλεζάνι και ο προπονητης φευγει ως ηττοπαθης. Παίζει καλά η ομάδα – γιατι δεν κερδίσαμε… κερδίζει η ομάδα – γιατί δεν παίξαμε μπάλα! Καμία σχέση με την ξεκάθαρη προσέγγιση των Ολυμπιακών (νίκη με κάθε τρόπο), ή ακόμη και πολλών αεκτζήδων (σημασία έχει να είμαστε κοντά στην ομάδα και τα παιδια να προσπαθούν)….

Και είναι φυσιολογικό το παραπάνω. Οταν αισθάνεσαι γεννημμένος βασιλιάς άλλά χωρίς θρόνο για πάρα πολλά χρόνια, ντρέπεσαι να κυκλοφορεις με το κεφάλι ψηλά στην χώρα σου, όλα σου φταίνε… Θελεις να πάρεις τον θρόνο σου κάποτε – αλλά με ένα τρόπο απόλυτο, ισοπεδωτικό, αναμφισβήτητο. Και επειδή ξέρεις ότι αυτό μάλλον δεν θα γίνει ποτέ, γκρινιάζεις και τρώγεσαι με τα ρούχα σου…. Μόνο οταν βγαίνεις από την χώρα (χωρίς τους “λαουτζίκους” να σε χλευάζουν – γιατί ο λαός, άπαξ και έιδε εξουσία, αποχαλινώθηκε και γκρέμισε τα είδωλα….), ξαναθυμάσαι τα μεγαλεία του παρελθόντος και η βασιλική λάμψη επανέρχεται στην επιφάνεια…. Ισως για αυτο οι φίλαθλοι του Παναθηναϊκού γεμίζουν το γήπεδο μόνο στα Ευρωπαϊκά παιχνίδια!

Τέλος η ΑΕΚ, η αγαπημένη μου ΑΕΚ…… δεν είναι τυχαίο που ο Νίκος Ξανθόπουλος ήταν και είναι φανατικός οπαδός! Παραδοσιακά η ομάδα του φτωχού λαού, της προσφυγιάς – των αδυνάτων, των ξεριζωμένων, των κυνηγημένων, άρα και των κομμουνιστών! Πολύ εύκολα βλεπει κανείς ότι στις περισσότερες γειτονιές όπου η ΑΕΚ είχε πολλούς οπαδούς, το ίδιο είχε και το ΚΚΕ….

Θυμάμαι έναν ωραίο γέροντα, που μου έλεγε καποτε στο γήπεδο, όταν βρίζαμε τον διαιτητή για ένα πέναλτυ: “Μη στεναχωριέσαι αγόρι μου, εμείς έτσι είμαστε μαθημένοι, στην αδικία και στην σφαλιάρα, αυτό μας τρέφει…….καλά κάνουν και δεν μας δίνουν τα πέναλτυ, θα κακομάθουμε αλλιώς, αν μας δώσουν εμάς εξουσία δεν θα ξέρουμε τι να την κάνουμε…..” (σας θυμίζει κάτι; #istoria_tis_ellinikis_aristeras)

Ακόμη και στα μικρά διαστήματα που η ΑΕΚ είχε καποια χρηματα και δύναμη (επί Μπάρλου, επί Μελισσανίδη), ποτέ δεν κατάφερε να την εκμεταλλευτεί στο έπακρο – ή δεν θέλησε. Δεν είναι τυχαίο ότι τις περιόδους αυτές η ΑΕΚ έπαιξε ίσως το καλύτερο ποδόσφαιρο της νεώτερης ιστορίας της, εκμεταλλεύτηκε απλώς την ισονομία και την ισοροπία δυνάμεων για να αποδώσει καλά…..

Βλέπουμε όλοι πως αυτή η λογική έχει περάσει ανεξίτηλα στον κόσμο της ομάδας. Σε ποιά άλλη, κατά τεκμήριο μεγάλη ομάδα, που θα έιχε 12 χρόνια να πάρει πρωτάθλημα (σ.σ. το 2006, σήμερα 19 χρόνια & Γ’ Εθνική!), ο κόσμος θα ήταν πρόθυμος να συνεισφέρει αενάως οικονομικά, να πείθει τον εαυτό του ότι ο Τζωρτζόπουλος και ο Σέζαρ είναι αυτό ακριβώς που χρειάζεται η ομάδα, να ανέχεται ΠΑΕ και ερασιτεχνικη να τσακώνονται για το ποιος θα ‘κονομησει και να μην κάνουν γήπεδο – και όλα αυτά γιατί? …..για την προσδοκία η ομάδα ΚΑΠΟΤΕ να παίξει καλό ποδόσφαιρο, κάποτε να πάρει πρωταθλήματα, να κάνει ωραίο γήπεδο…. (Που οι “γάβροι” που πλακώνουν με τους κορνέδες παίκτες και προπονητές ετσι και τολμήσουν να χάσουν ένα παιχνίδι – οι δικοί μας πλάκωσαν τους παίκτες στο ξύλο το καλοκαίρι του 2004 για να μην πληρωθούν και να μπορέσει ο πρόεδρος και οι συνεργάτες του να βγάλουν περισσότερα λεφτά!!!).

Στην ΑΕΚ ονειρευόμαστε πότε θα πάρουμε την εξουσία με το σπαθί μας – ενώ οι αντίπαλοι μας την παίρνουν κάθε μέρα με την πονηριά και το θράσος τους…. (μην μου πείτε ότι ΚΑΙ αυτό δεν θυμίζει τα λάθη του ΚΚΕ στην Αντίσταση και μετά!)

Σταματώ εδώ, το θέμα είναι ανεξάντλητο, περιμένω (τεκμηριωμένες) αντιρρήσεις….

%d bloggers like this: